Milieutechnologie: bodem
Bodemprocessen, verontreiniging en saneringstechnologie
Micro-credential
september 2026 – december 2026
De problematiek van bodem- en grondwaterverontreiniging behoort vandaag tot één van de grootste milieu-uitdagingen in Europa en Vlaanderen. Historische industriële activiteiten, intensief ruimtegebruik, afvalstromen, chemische productie en het langdurig gebruik van persistente stoffen zoals PFAS zorgen ervoor dat steeds meer locaties geconfronteerd worden met ernstige bodem- en grondwaterverontreiniging.De maatschappelijke impact van deze problematiek is bijzonder groot. Verontreinigde bodems en grondwater kunnen een risico vormen voor volksgezondheid, drinkwaterproductie, biodiversiteit, ruimtelijke ontwikkeling en economische activiteiten. Daarnaast nemen de kosten voor sanering en beheer sterk toe. Tegelijk staat de sector voor complexe technische uitdagingen: veel verontreinigingen zijn moeilijk afbreekbaar, verspreiden zich via grondwaterstromen en vereisen gespecialiseerde en innovatieve saneringstechnieken.
De bodemsaneringssector evolueert daardoor zeer snel. Naast klassieke saneringstechnieken groeit de nood aan kennis over innovatieve technologieën, duurzame saneringsstrategieën, risicoanalyse, monitoring en beleidsontwikkeling. Nieuwe regelgeving op Vlaams en Europees niveau stelt bovendien steeds strengere eisen aan bodemonderzoek, grondwaterbeheer en milieubescherming. Hierdoor ontstaat een toenemende vraag naar deskundigen die niet alleen inzicht hebben in fysische, chemische en biologische processen in bodem en grondwater, maar deze kennis ook kunnen toepassen binnen concrete saneringsprojecten en beleidskaders.
Deze opleiding speelt in op deze groeiende maatschappelijke en professionele nood. De cursus biedt deelnemers een grondige en praktijkgerichte kennis van het gedrag en transport van verontreinigende stoffen in bodem- en grondwatersystemen, evenals van conventionele en innovatieve technieken voor karakterisering en sanering van verontreinigde sites.
Het volgen van deze opleiding is bijzonder relevant voor professionals binnen de milieu- en bodemsaneringssector, overheden, studiebureaus, ingenieurs, laboratoria en bedrijven die betrokken zijn bij bodemonderzoek, risicobeheer en milieusanering. De opleiding combineert wetenschappelijke onderbouwing met praktijkvoorbeelden uit de sector, waardoor deelnemers onmiddellijk inzetbare kennis en vaardigheden verwerven.
Deelnemers hebben een voldoende grote basiskennis nodig van algemene fysica, scheikunde, biologie en aardwetenschappen. Dit via scholing of voldoende werkervaring (vb. minstens vijf jaar) binnen de sector.
De lessen worden niet opgenomen.
Micro-credentials zijn kleine opleidingen van academisch niveau die zich richten op specifieke competenties. Ze bestaan vaak uit één of enkele vakken, of delen ervan, die ook worden gegeven in een universitaire bachelor- of masteropleiding.
Als je slaagt voor de micro-credential, ontvang je een getuigschrift als bewijs dat je de competenties hebt verworven. Je verwerft dus ook echte officiële credits die worden erkend in je verdere loopbaan, ook internationaal. Ze kunnen ook leiden tot vrijstellingen bij vervolgopleidingen, ook bij andere instellingen en organisaties.
Voor deze opleiding wordt een schriftelijk examen georganiseerd en moet men een werkstuk maken.
Wie slaagt, ontvangt een getuigschrift + creditbewijs (5 ECTS punten).
- Het examen bestaat uit een theorievraag op basis van een reële case en een oefening waarbij een berekening/ontwerp van een bodemsanering wordt gevraagd.
- Het werkstuk bestaat uit een aantal groepsopdrachten die bestaan uit het toepassen van bepaalde oefeningen op de reële case die de bestemming vormt voor het sitebezoek en als voorbeeldcase wordt gebruikt doorheen alle oefeningenlessen. De resultaten van de groepsopdrachten worden gerapporteerd onder de vorm van verslagen en/of presentaties. Het onderdeel van de evaluatie onder de vorm van participatie betreft actieve deelname aan het sitebezoek en de praktijksessie.
Examenscore
- 80% schriftelijk examen
- 20% werkstuk en participatie
Prof. Ellen Van De Vijver, Vakgroep Omgeving, Universiteit Gent
Programma
Deze cursus beoogt een grondige kennis bij te brengen omtrent benaderingen voor de sanering van verontreinigde gronden. Vertrekkende vanuit een basiskennis van fysische, chemische en biologische processen in bodem en grondwater, wordt het gedrag en transport van verontreinigende stoffen in deze ecosysteemcomponenten behandeld.Conventionele - conform de actuele wetgeving - en opkomende technologieën voor karakterisering en sanering van verontreinigde bodems en grondwater worden toegelicht en geïllustreerd met reële voorbeelden uit de praktijk. Tevens wordt een achtergrond geschetst van principes van duurzaamheid en beleidsontwikkeling m.b.t. de bodemsaneringssector.
De opleiding bestaat uit hoorcolleges, werkcolleges en een excursie.
De werkcolleges bestaan uit geleide oefeningen rond het beschrijven van verspreidings- en afbraakprocessen van verontreinigende stoffen en het dimensioneren van verschillende saneringstechnieken. Daarnaast is er ook door een bodemsaneringsdeskundige geleide sessie waarbij voor een reële case een saneringsaanpak wordt uitgewerkt. De excursie is een bezoek aan een terrein waar een bodemsanering wordt uitgevoerd, met contractor en/of consultant.
Inhoud
- Fysische, chemische en biologische eigenschappen en processen in bodems
- Praktische aspecten van wetgeving rond bodemsanering en grondverzet
- Technische achtergrond van de bodemsaneringsnormen, risicobeoordeling van bodemverontreiniging
- Standaardprocedures bodemonderzoek - Gedrag en transport van chemische stoffen in bodem-grondwatersystemen
- Reacties en transport van verontreinigende stoffen in bodem en grondwater
- Principes van modellering van reactief stoftransport in de bodem t.b.v. het ontwerp van saneringsmaatregelen - Staalname en karakterisering van verontreiniging
- Staalnamestrategieën
- Innovatieve technieken voor kartering en monitoring van verontreiniging - Klassieke en opkomende technologieën voor sanering van bodem en grondwater
- Ex-situ technieken: grondwassen, (bio)venting, landfarming
- In-situ technieken: pump en treat, civieltechnische en hydrogeologische isolatie, bodemluchtextractie, persluchtinjectie, bioremediatie, reactieve wanden, immobilisatie, chemische oxidatie, natuurlijke attenuatie en opvolging, thermische desorptie - Multicriteria-analyse van bodemsanering: technische, economische en sociale aspecten
Eindcompetenties
- De student heeft kennis van relevante eigenschappen en processen van bodem en grondwater voor het karakteriseren van verontreiniging.
- De student kan het fysisch-chemisch transport en (biologische) afbraak van chemische stoffen in bodems begrijpen en kwantificeren.
- De student heeft inzicht in de beschikbare technieken voor sanering van bodemverontreiniging.
- De student kan bodemsaneringsprocessen kwalitatief en kwantitatief beschrijven, en heeft kennis van de meeste gebruikte modelbenaderingen.
- De student kan empirisch-analytische benaderingen voor dimensionering van bodemsaneringstechnieken toepassen.
- De student kan een bodemsaneringsvoorstel formuleren en dimensioneren voor een bepaald verontreinigingsgeval, rekening houdend met technisch economische en duurzaamheidsoverwegingen.
Praktisch
De deelnameprijs is 378,60 euro.
Klik hier voor meer info over de verrekening van het studiegeld en het betalingsverzoek.
Een betalingsverzoek is altijd gericht aan de student.
Adresgegevens kunnen niet worden gewijzigd of toegevoegd op het betalingsverzoek.
Indien je firma of werkgever het studiegeld wenst te betalen dan kan dit rechtstreeks met de gegevens die vermeld worden op het betalingsverzoek.
Je kan ook zelf de betaling in orde brengen en daarna een betaalbewijs opvragen via studiegeld@ugent.be. Dit betaalbewijs kan je dan inbrengen als onkostennota.
KMO-portefeuille
Universiteit Gent aanvaardt betalingen via de KMO-portefeuille (www.kmo-portefeuille.be; gebruik authorisatiecode DV.O103193).
Vlaams opleidingsverlof (VOV)
Deze training is erkend in het kader van VOV (ODB-P00004). Per studiepunt heb je recht op 4 uur VOV.Deze cursus (5 ECTS-punten) omvat in totaal 20 uur VOV (deelname aan het examen is verplicht).
Het inschrijvingsbewijs voor VOV vind je op je persoonlijke pagina in OASIS (studentenadministratieplatform).
Je kan dit zelf via OASIS downloaden. Om administratieve redenen is het handig dat je zelf nog het registratienummer ODB-P00004 op het attest schrijft.
Attestering deelname examens gebeurt automatisch.
Inschrijven kan via deze pagina.
Voorinschrijving is vanaf nu mogelijk. Definitief inschrijven kan vanaf 01/08/2026.
Deadline registratie: 30/09/2026
Hier kan je een handleiding voor Oasis downloaden.Gelieve ‘microcredential’ te selecteren bij uw inschrijving!
De lessen vinden plaats op maandagen van 10:00 tot 13:00 en op woensdagen van 8:30 tot 11:30. De eerste les vindt plaats op 21 september 2026, de laatste les op 9 december 2026. De lessen worden niet opgenomen.
Locatie: Campus Coupure (Let op: betalend parkeren op straat). Exacte locatie volgt later.
Deze opleiding heeft een studieomvang van 5 studiepunten. Studiepunten drukken het gewicht uit van een opleidingsonderdeel binnen een opleiding. Eén studiepunt staat voor 25 à 30 uren totale studietijd (college, opdrachten, zelfstudie..).
Dit vak wordt ook aangeboden aan de masterstudenten Master of Science in Chemical Engineering, Master of Science in de bio-ingenieurswetenschappen (milieutechnologie) en Master of Science in de ingenieurswetenschappen (chemische technologie). Hierdoor zullen de deelnemers van deze micro-credential samenzitten met de reguliere studenten die dit vak opnemen.
Organisatie
Universiteit Gent
UGain (UGent Academie voor Ingenieurs)
Technologiepark 60
9052 Zwijnaarde
Tel.: +32 9 264 55 82
E-mail: ugain@UGent.be
volgt later